Zgodnie z art. 234 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych[3] uchwała organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego w sprawie trybu prac nad projektem uchwały budżetowej określa w szczególności:

1) wymaganą szczegółowość projektu budżetu jednostki samorządu terytorialnego,

2) terminy obowiązujące w toku prac nad projektem uchwały budżetowej jednostki samorządu terytorialnego,

3) wymogi dotyczące uzasadnienia i materiały informacyjne, które zarząd przedłoży organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego wraz z projektem uchwały budżetowej.

Burmistrz miasta sporządza i przedkłada projekt uchwały budżetowej:

1) organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego (radzie miasta),

2) regionalnej izbie obrachunkowej – celem zaopiniowania – do dnia 15 listopada roku poprzedzającego rok budżetowy.

Wraz z projektem uchwały budżetowej burmistrz przedkłada radzie miasta i regionalnej izbie obrachunkowej:

1) uzasadnienie do projektu uchwały budżetowej,

2) inne materiały określone w uchwale, o której mowa w art. 234 u.f.p.

Opinię regionalnej izby obrachunkowej o projekcie uchwały budżetowej zarząd jednostki samorządu terytorialnego jest obowiązany przedstawić przed uchwaleniem budżetu organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego (art. 238 u.f.p.). Uchwałę budżetową organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego podejmuje przed rozpoczęciem roku budżetowego, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach – nie później niż do dnia 31 stycznia roku budżetowego (art. 239 u.f.p.).

Budżet miasta wykonuje burmistrz. Burmistrz sprawuje ogólny nadzór nad realizacją określonych uchwałą budżetową dochodów i wydatków, przychodów i rozchodów budżetu jednostki samorządu terytorialnego (art. 247 ust. 1-2 u.f.p.).

W terminie 7 dni od dnia przekazania projektu uchwały budżetowej organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego, burmistrz przekazuje podległym jednostkom informacje niezbędne do opracowania projektów ich planów finansowych. Jednostki podległe opracowują projekty planów finansowych w terminie 30 dni od dnia otrzymania informacji niezbędnej do opracowania projektów ich planów finansowych, nie później jednak niż do dnia 22 grudnia (art. 248 u.f.p.).

Przez „jednostki podległe” w rozumieniu art. 248 u.f.p. „rozumie się jednostki organizacyjne tworzące urząd danej jednostki samorządu terytorialnego, jak również jednostki podlegle pod względem organizacyjnym i powiązane finansowo z budżetem samorządowym”[4]. „Od razu należy wyjaśnić, które z jednostek organizacyjnych jednostki samorządu terytorialnego są jednostkami podległymi – ustawodawca nie dokonał bowiem takiego rozgraniczenia. Należy wyjść z założenia, że podległość wiąże się z istniejącym «uzależnieniem» między dwoma podmiotami, polegającym na tym, iż jeden z nich (nadrzędny) decyduje zarówno o istnieniu, jak i bieżącej działalności drugiego (podległego). Jednostka podległa nie może sama w pełni decydować o kierunkach, rodzajach i zakresie (wielkości) prowadzonej działalności, nie może także samodzielnie i bez ograniczeń wynikających z pozycji jednostki nadrzędnej zaciągać niektórych rodzajów zobowiązań (np. kredytów). Uwzględniając powyższe, przyjąć należy, iż jednostkami podległymi w aktualnym stanie prawnym są samorządowe jednostki budżetowe i zakłady budżetowe”[5].

Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej[6] Ochotnicza Straż Pożarna funkcjonuje w oparciu o przepisy ustawy – Prawo o stowarzyszeniach i w związku z tym ma status stowarzyszenia. Zgodnie z art. 2 ust. 1–2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach[7], stowarzyszenie jest dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych. Stowarzyszenie samodzielnie określa swoje cele, programy działania i struktury organizacyjne oraz uchwala akty wewnętrzne dotyczące jego działalności.

W związku z tym Ochotnicza Straż Pożarna nie jest „jednostką podległą” w rozumieniu art. 248 u.f.p. i nie ma obowiązku sporządzać projektu planu finansowego zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 7 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu prowadzenia gospodarki finansowej jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych[8]. W związku z tym OSP nie przygotowuje projektu planu finansowego w szczegółowości – część, dział, rozdział i paragraf – w rozumieniu Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 2 marca 2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych[9].

Należy także wskazać, że obecnie wraz z uchyleniem art. 186 ustawy o finansach publicznych z 2005 r. burmistrz nie ma obowiązku sporządzania układu wykonawczego budżetu gminy w szczegółowości – dział, rozdział i paragraf. W związku z tym nie ma potrzeby i obowiązku prawnego ustalania wydatków gminy na OSP w podziale na paragrafy.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2013 r.[10] dotyczy możliwości udzielenia dotacji przez gminę Ochotniczym Strażom Pożarnym, które nie są finansowane przez tę gminę na podstawie art. 32 ust. 2–3 ustawy o ochronie przeciwpożarowej. W tym zakresie wyrok ten jest słuszny z racji, że takie dotowanie nie jest dopuszczalne. Wyrok ten jednak nie ma zastosowania do kwestii klasyfikowania wydatków na Ochotniczą Straż Pożarną według działów, rozdziałów, paragrafów.

W obecnym stanie prawnym, mając na uwadze specyfikę działania Ochotniczych Straży Pożarnych, polegającą na trudnym do przewidzenia zakresie działań ratowniczych i dalej za tym idącym podziałem środków finansowych przekazywanych na OSP z gminy, niewskazane jest projektowanie i wykonywanie wydatków z gminy na OSP według klasyfikacji budżetowej z podziałem na działy, rozdziały i paragrafy. Takie działanie wygeneruje niepotrzebną „biurokrację”, konieczność częstego dokonywania zmian, co będzie się wiązać z większym obciążeniem pracą po stronie pracowników, jak i działających w sposób ochotniczy i nieodpłatny członków OSP Zielonka.

Projektowanie i wykonywanie wydatków z gminy na OSP według klasyfikacji budżetowej z podziałem na działy, rozdziały i paragrafy nie poprawi transparentności i przejrzystości wydatkowania środków finansowych na OSP z gminy, ponieważ OSP wydatki finansowane z pieniędzy gminnych dokumentuje i poświadcza w gminie poprzez przedstawienie faktur, rachunków.

[1] Tekst jednolity – Dz. U. z 2013 r., poz. 594 z późn. zm.

[2] Por. A. Szewc, Komentarz do art.51 ustawy o samorządzie gminnym, w: Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, red. G. Jyż, Z. Pławecki, A. Szewc, Lex 2012, pkt 1.

[3] Tekst jednolity – Dz. U. z 2013 r., poz. 885 z późn. zm.

[4] Por. L. Lipiec-Warzecha, Komentarz do art.248 ustawy o finansach publicznych, w: L. Lipiec-Warzecha, Ustawa o finansach publicznych. Komentarz, ABC 2011, dostęp Lex.

[5] Por. J.M. Salachna, Komentarz do art. 248, w: Finanse publiczne. Komentarz praktyczny, red. E. Ruśkowski, J.M. Salachna, Gdańsk 2013, s. 990, pkt 2

[6] Tekst jednolity – Dz. U. z 2009 r., Nr 178, poz. 1380 z późn. zm.

[7] Tekst jednolity – Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855 z późn. zm.

[8] Dz. U. z 2010 r., Nr 241, poz. 1616.

[9] Dz. U. z 2010 r., Nr 38, poz. 207 z późn. zm.

[10] V SA/Wa 39/13.