Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych[1], przed dniem ustalenia ekwiwalentu, za każdą godzinę udziału w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym. Ekwiwalent jest wypłacany z budżetu gminy. Ekwiwalent nie przysługuje członkowi ochotniczej straży pożarnej za czas nieobecności w pracy, za który zachował wynagrodzenie. Członkowie ochotniczych straży pożarnych za czas nieobecności w pracy z powodu udziału w działaniach ratowniczych lub szkoleniach pożarniczych zachowują przewidziane w odrębnych przepisach uprawnienie do innych niż wynagrodzenie świadczeń związanych z pracą.

Uchwała w sprawie wysokości ekwiwalentu jest jednym z dwóch najważniejszych aktów prawnych w procedurze wypłaty ekwiwalentu dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych. Drugim aktem prawnym jest zarządzenie wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w sprawie wykonania uchwały w sprawie wysokości ekwiwalentu[2]. Rada gminy ma prawny obowiązek podjęcia uchwały w sprawie wysokości ekwiwalentu. Taki obowiązek został jednolicie potwierdzony w orzecznictwie sądów. „Uchwała podjęta na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej ma swoją podstawę w przepisie ustawy o ochronie przeciwpożarowej, jej wydanie jest obowiązkowe (…). Zawarta w uchwale norma nakłada obowiązek na gminę (z której budżetu ekwiwalent jest wypłacany) i stwarza uprawnienie po stronie wypełniających dyspozycję art. 28 ust. 1 ustawy (prawo do otrzymania ekwiwalentu). Stanowi ona dla członków OSP podstawę do występowania z roszczeniem do gminy o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego”[3].

W orzecznictwie sądów i administracji dominuje prawie jednolity pogląd, że uchwała w sprawie ekwiwalentu wykazuje cechy aktu normatywnego pozwalające uznać ją za akt prawa miejscowego, nie jest ona aktem kierownictwa wewnętrznego i jej publikacja w wojewódzkim dzienniku urzędowym jest obowiązkowa[4]. Uchwała powinna być zgodna z Rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej”[5].

Pierwsze błędy popełnia się już w samym tytule uchwały. Nazwę aktu prawnego, czyli uchwały oraz nazwę organu wydającego, czyli radę gminy (miasta) pisze się małymi literami zamiast dużymi. Zamiast podawać nazwę organu np. Rada Miasta Zielonka, podaje się błędnie jego siedzibę: Rada Miasta w Zielonce. Przedmiot uchwały zamieszczony w tytule często jest rozwlekły, wydłużony, co stoi w sprzeczności z postulatem zwięzłego określania przedmiotu uchwały.

Kolejnym istotniejszym błędem jest przenoszenie do treści uchwały treści przepisów znajdujących się najczęściej w ustawie o ochronie przeciwpożarowej. Zasady techniki prawodawczej wyraźnie tego zabraniają. Do uchwał w sprawie wysokości ekwiwalentu najczęściej przenosi się treść art. 28 ustawy o ochronie przeciwpożarowej w całości lub w wybranych fragmentach.

Poważnym błędem, który został wyraźnie wskazany w jednym z orzeczeń sądu administracyjnego, jest określanie w uchwale trybu wypłaty ekwiwalentu, np. wzorów wniosków o wypłatę, zasad ich składania itd. „W pełni uzasadniony jest także zarzut skargi, że unormowanie trybu i zasad wypłaty ekwiwalentu nie mieści się w ramach umocowania ustawowego dla rady gminy. Organ stanowiący gminy na mocy art. 28 ust. 1 ustawy upoważniony jest wyłącznie do ustalenia wysokości ekwiwalentu za każdą godzinę udziału w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym. Nie jest natomiast uprawniony do ustalania trybu składania wniosków o wypłatę ekwiwalentu, a tym bardziej do wskazywania organów OSP upoważnionych do składania i akceptacji wniosków, które następnie przedkładane są organowi wykonawczemu gminy”[6]. Kwestie proceduralne związane z wypłatą ekwiwalentu powinny się znaleźć w zarządzeniu wójta (burmistrza, prezydenta miasta w sprawie wykonania uchwały w sprawie wysokości ekwiwalentu.

 „Prawidłowa pod względem prawnym uchwała (w sprawie ekwiwalentu – dop. D.K.) musi bowiem spełniać niezbędne wymagania zarówno w aspekcie materialnym jak i formalnym. Oznacza to, że treść uchwały musi być zgodna z przepisami prawa, a ponadto tryb podjęcia uchwały musi odpowiadać określonym procedurom”[7].

„Niezachowanie względem zaskarżonej uchwały (w sprawie ekwiwalentu – dop. D.K.) wymagań przewidzianych w Konstytucji (art. 88 ust. 1), w ustawie o ogłaszaniu aktów normatywnych (art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4 ust. 1 i art. 13 pkt 2) i w ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (art. 42) narusza przywołane regulacje, co musiało prowadzić do stwierdzenia nieważności uchwały nie poddanej właściwemu procesowi promulgacji”[8].

[1] Tekst jednolity – Dz. U. z 2013 r., poz. 1440.

[2] Zob. D.P. Kała, Ekwiwalent pieniężny dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych. Orzecznictwo, wzory pism, tablice, Zielonka 2013.

[3] Zob. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 marca 2009 r.,IV SA/Wr 33/09, opubl. Legalis; Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 września 2009 r., IV SA/Wr 93/09, Lex nr 569906; Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 3 grudnia 2009 r., II SA/Op 380/09, Lex nr 551821; Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 listopada 2011 r., II SA/Sz 848/11.

[4] Zob. np. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 listopada 2011 r., II SA/Sz 848/11; wyrok WSA w Gliwicach z 10 czerwca 2009 r., IV SA/Gl 257/09, Lex nr 553428; Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 3 grudnia 2009 r., II SA/Op 380/09, Lex nr 551821; Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego z dnia 24 listopada 2008 r., NK.II.0911-7/619/08, Lex nr 492675; Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Małopolskiego z dnia 1 czerwca 2009 r., PN.V.0911-24-09, Lex nr 514084; Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Małopolskiego z dnia 31 marca 2009 r., PN.II.0911-76-09, Lex nr 523740; Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 21 września 2010 r., PN.0911-197/10, Lex nr 961532.

[5] Dz. U. z 2002 r., Nr 100, poz. 908.

[6] Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 listopada 2011 r., II SA/Sz 848/11

[7] Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 3 grudnia 2009 r., II SA/Op 380/09, Lex nr 551821; Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego z dnia 24 listopada 2008 r., NK.II.0911-7/619/08, Lex nr 492675; Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego z dnia 28 kwietnia 2011 r., NK-N.4131.428.2011.MM2, Lex nr 962898; Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Lubuskiego z dnia 27 sierpnia 2012 r., NK-II.4131.263.12, Lex nr 1215958).

[8] Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 marca 2009 r.,IV SA/Wr 33/09, opubl. Legalis; Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 września 2009 r., IV SA/Wr 93/09, Lex nr 569906; Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego z dnia 24 listopada 2008 r., NK.II.0911-7/619/08, Lex nr 492675.