OSP wykonuje działalność gospodarczą na zasadach uczciwej konkurencji i poszanowania dobrych obyczajów oraz słusznych interesów konsumentów (art. 17 u.s.d.g.). OSP zobowiązana jest w związku z tym przestrzegać postanowień m.in. ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji[1]. Czynem nieuczciwej konkurencji jest działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta. Czynami nieuczciwej konkurencji są w szczególności: wprowadzające w błąd oznaczenie przedsiębiorstwa, fałszywe lub oszukańcze oznaczenie pochodzenia geograficznego towarów albo usług, wprowadzające w błąd oznaczenie towarów lub usług, naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa, nakłanianie do rozwiązania lub niewykonania umowy, naśladownictwo produktów, pomawianie lub nieuczciwe zachwalanie, utrudnianie dostępu do rynku, przekupstwo osoby pełniącej funkcję publiczną, a także nieuczciwa lub zakazana reklama, organizowanie systemu sprzedaży lawinowej oraz prowadzenie lub organizowanie działalności w systemie konsorcyjnym.

       Zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych[1] opłatę stałą w kwocie 500 złotych pobiera się od wniosku o zarejestrowanie podmiotu w rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Opłatę tą można wnosić bezpośrednio z wnioskiem w sądzie poprzez zakup znaczków opłaty sądowej lub na konto sądu przelewem. Przed dokonaniem przelewu warto zweryfikować w sekretariacie sądu aktualność numeru konta znajdującego się na stronie internetowej sądu[2].

Zgodnie z art. 13 u.KRS wpisy do KRS-u podlegają obowiązkowi ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, chyba że ustawa o KRS-ie stanowi inaczej. Wpis do rejestru przedsiębiorców podlega ogłoszeniu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym[3].

       Do postępowania przed sądami rejestrowymi stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego[1] o postępowaniu nieprocesowym, chyba że ustawa o KRS stanowi inaczej. W szczególności będą miały tutaj zastosowanie art. 694¹ – 694⁸ Kodeksu postępowania cywilnego – Dział VI – Postepowania rejestrowe.

Zgodnie z art. 694¹ § 1 k.p.c. Przepisy zawarte w dziale VI (postępowanie rejestrowe) stosuje się do postępowania w sprawach o wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym (sprawach rejestrowych).

       Zgodnie z art. 2 pkt 10 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej[1] Ochotnicza Straż Pożarna (a także ZOSP RP) jest podmiotem gospodarki narodowej, czyli osobą prawną prowadzącą działalność gospodarczą. Podmioty gospodarki narodowej są obowiązane do posiadania numeru identyfikacyjnego krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) i posługiwania się nim przy przekazywaniu informacji wykorzystywanych dla celów statystycznych (art. 30 pkt 1 u.s.p.).

       Numer NIP (numer identyfikacji podatkowej) nadaje się zgodnie z ustawą z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników[1]. Zgodnie z art. 2 tejże ustawy osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, podlegają obowiązkowi ewidencyjnemu. Obowiązkowi ewidencyjnemu podlegają również inne podmioty, jeżeli na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, oraz płatnicy podatków. Obowiązkowi ewidencyjnemu podlegają także podmioty będące, na podstawie odrębnych ustaw, płatnikami składek ubezpieczeniowych. OSP co do zasady są podatnikami, gdyż zazwyczaj płacą jakiś podatek, np. CIT, VAT, podatek od nieruchomości. Zgodnie z art. 5 tejże ustawy OSP jako podatnik jest obowiązany do dokonania zgłoszenia identyfikacyjnego do naczelnika urzędu skarbowego albo organu właściwego na podstawie odrębnych przepisów. Zgłoszenia identyfikacyjnego dokonuje się jednokrotnie, bez względu na rodzaj oraz liczbę opłacanych przez podatnika podatków, formę opodatkowania, liczbę oraz rodzaje prowadzonej działalności gospodarczej oraz liczbę prowadzonych przedsiębiorstw.

       Podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa. Właściwy organ nie może żądać ani uzależniać swojej decyzji w sprawie podjęcia, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej przez zainteresowaną osobę od spełnienia przez nią dodatkowych warunków, w szczególności od przedłożenia dokumentów lub ujawnienia danych nieprzewidzianych przepisami prawa. Właściwy organ, z wyłączeniem sądu powszechnego, nie może żądać ani uzależnić swoich rozstrzygnięć w sprawie podjęcia, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej od przedłożenia dokumentów w formie oryginału, poświadczonej kopii lub poświadczonego tłumaczenia, chyba że obowiązek taki jest przewidziany przepisami ustaw szczególnych z uwagi na nadrzędny interes publiczny lub wynika z bezpośrednio stosowanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa wspólnotowego albo ratyfikowanych umów międzynarodowych (art. 6 u.s.d.g.).

       Dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez OSP i ZOSP służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków. Cele statutowe OSP i ZOSP RP są określone w ich statutach. Statuty OSP są co do zasady takie same. Mogą jednak pojawiać się pomiędzy nimi niewielkie odrębności.

Według statutu wzorcowego OSP do celów statutowych zalicza się:

1) prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z Państwową Strażą Pożarną, organami samorządowymi i innymi podmiotami,

2) udział w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska oraz innych klęsk i zdarzeń,

3) informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi,

4) rozwijanie wśród członków ochotniczej straży pożarnej kultury fizycznej i sportu oraz prowadzenia działalności kulturalno-oświatowej i rozrywkowej,

        Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. W pojęciu tym będzie się mieścić taka działalność OSP lub ZOSP RP, jak prowadzenie w budynkach remizy sklepu, warsztatu itp. W kontekście wynajmowania lokali w remizach strażackich należy wskazać, że nie jest działalnością gospodarczą sporadyczne dokonywanie czynności wynajmu lokalu albo wydzierżawienie urządzeń[1]. Wynajmowanie pomieszczeń we własnym domu jednorodzinnym, stanowiące czerpanie pożytków cywilnych z rzeczy (art. 53 § 2 k.c.), nie jest prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o działalności gospodarczej[2]. Do uznania „wynajmu lokali mieszkalnych” za działalność gospodarczą nie jest wymagane, aby najem był prowadzony w znacznym rozmiarze[3]. W świetle przedstawionego orzecznictwa należy wskazać, że może się zdarzyć, że okazjonalny najem remiz przez OSP może zostać uznany za działalność gospodarczą.

       Ochotnicza Straż Pożarna może prowadzić działalność gospodarczą. Zgodnie z art. 19 ust. 1 Ochotnicza Straż Pożarna funkcjonuje w oparciu o przepisy ustawy Prawo o stowarzyszeniach[1]. Oznacza to, że OSP jest stowarzyszeniem, posiada osobowość prawną i podlega rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Zgodnie z art. 34 u.p.o.s. Ochotnicza Straż Pożarna jako stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków.

       Ochotnicza Straż Pożarna jest jednostką umundurowaną, wyposażoną w specjalistyczny sprzęt, przeznaczoną w szczególności do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi lub innymi miejscowymi zagrożeniami.

Ustawa ppoż. nie zawiera pojęcia pożaru. Także ustawa o PSP[1] nie zawiera takiego pojęcia. Pojęcie pożaru było jednak kilkakrotnie określane przez orzecznictwo sądów. Początkowo pożar rozumiano jako zagrożenie. Twierdzono, że spowodowanie nawet niewielkiego ognia w warunkach realnego rozprzestrzenienia i zagrożenia życia lub zdrowia ludzi albo mienia w znacznych rozmiarach (nawet gdyby był odpowiednio szybko ugaszony) było przestępstwem (...)[2]. W innym orzeczeniu uznano, że nie chodzi o sytuację, w której pożar spowodował skutki dla ludzi, ale o to, że stanowi on realne zagrożenie[3].