Walne zebranie członków jest najwyższą władzą OSP. Zarząd OSP jest jedną z władz OSP. Jest wybierany przez walne zgromadzenie członków spośród członków walnego zgromadzenia w liczbie ustalonej przez statut. Zarząd wybiera ze swego grona prezesa, naczelnika, dwóch wiceprezesów, sekretarza i skarbnika, a także może wybrać gospodarza, kronikarza i zastępcę naczelnika straży. Naczelnik sprawuje funkcję wiceprezesa. Zarząd może dokooptować do swego składu nowych członków na miejsce ustępujących w liczbie nie przekraczającej 1/3 ustalonego składu. Prezes zarządu reprezentuje OSP na zewnątrz i kieruje pracami zarządu. Naczelnik kieruje jednostką operacyjno-techniczną jednoosobowo w formie rozkazów i poleceń. Komisja rewizyjna jest organem kontrolnym OSP i jedną z władz OSP. Jest wybierana przez walne zgromadzenie członków, spośród jego członków w liczbie określonej przez statut OSP. Komisja rewizyjna wybiera ze swego grona przewodniczącego. Członkowie komisji rewizyjnej mogą brać udział w posiedzeniach zarządu z głosem doradczym. Na posiedzenia zarządu OSP należy zapraszać przewodniczącego komisji rewizyjnej OSP.

Struktura władz Ochotniczej Straży Pożarnej odpowiada demokratycznej strukturze władz obecnego państwa polskiego. Władzą wykonawczą jest zarząd OSP z „premierem” jakim jest Prezes OSP. Władzą stanowiącą jest walne zebranie członków, a władzą sądowniczą i kontrolną komisja rewizyjna. Podobną strukturę demokratyczną zachowują organy Związku Ochotniczych Straży Pożarnych. Organy te są takie same na wszystkich poziomach ZOSP: gminnym, powiatowym, wojewódzkim i centralnym.

Władzami centralnymi Związku są: Zjazd Krajowy, Zarząd Główny, Prezydium Zarządu Głównego, Główna Komisja Rewizyjna, Główny Sąd Honorowy, Zarząd Wykonawczy. Przy czym zrąb demokratycznej struktury tworzy Zjazd Krajowy, który jest władzą stanowiącą, Zarząd Główny oraz organy kontrolne: Główna Komisja Rewizyjna, Główny Sąd Honorowy. Prezydium Zarządu Głównego oraz Zarząd Wykonawczy są „ciałami niejako wewnątrz” Zarządu Głównego.

Władzami oddziału wojewódzkiego Związku są: zjazd oddziału wojewódzkiego, zarząd oddziału wojewódzkiego, prezydium zarządu oddziału wojewódzkiego, komisja rewizyjna oddziału wojewódzkiego, sąd honorowy oddziału wojewódzkiego, zarząd wykonawczy oddziału wojewódzkiego. Przy czym zrąb władzy demokratycznej tworzą: zjazd oddziału, zarząd oddziału, komisja rewizyjna i sąd honorowy oddziału. Prezydium zarządu jak i zarząd wykonawczy są „ciałami niejako wewnątrz” zarządu oddziału wojewódzkiego.

Władze oddziału powiatowego i gminnego są analogiczne jak w przypadku oddziału wojewódzkiego. Przy oddziale powiatowym i gminnym nie ma sądów honorowych.

Władze Związku OSP RP pozostają w pewnej „hierarchicznej” zależności. Zjazd Krajowy rozstrzyga w sprawach uchwał zjazdów oddziałów wojewódzkich zawieszonych przez Zarząd Główny. Zjazd oddziału wojewódzkiego rozstrzyga w sprawach uchwał zjazdów oddziałów powiatowych, zawieszonych przez zarząd oddziału wojewódzkiego. Zjazd oddziału powiatowego rozstrzyga w sprawach uchwał zjazdów oddziałów gminnych zawieszonych przez zarząd oddziału powiatowego.

Jednostkami organizacyjnymi Państwowej Straży Pożarnej są:

1) Komenda Główna,

2) komendy wojewódzkie,

3) komendy powiatowe (miejskie),

4) Szkoła Główna Służby Pożarniczej oraz pozostałe szkoły,

5) jednostki badawczo-rozwojowe,

6) Centralne Muzeum Pożarnictwa.

Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej sprawuje nadzór nad:

1) Szkołą Główną Służby Pożarniczej w zakresie wykonywania przez nią zadań jednostki organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej,

2) pozostałymi szkołami, jednostkami badawczo-rozwojowymi Państwowej Straży Pożarnej oraz w zakresie dydaktycznym nad ośrodkami szkolenia w komendach wojewódzkich Państwowej Straży Pożarnej,

3) Centralnym Muzeum Pożarnictwa.

Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej kontroluje działania organów i jednostek organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej jest przełożonym strażaków pełniących służbę w Państwowej Straży Pożarnej. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej ustali, w drodze zarządzenia, sposób przeprowadzania inspekcji gotowości operacyjnej podmiotów krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego.

Komendantów szkół Państwowej Straży Pożarnej i ich zastępców – za wyjątkiem Szkoły Głównej Służby Pożarniczej – powołuje i odwołuje, spośród oficerów Państwowej Straży Pożarnej, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej.

W postępowaniu administracyjnym – w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Państwowej Straży Pożarnej, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – organem właściwym jest komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej. W postępowaniu administracyjnym, w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Państwowej Straży Pożarnej, organami wyższego stopnia są:

1) w stosunku do komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej – komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej,

2) w stosunku do komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej – Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej.

Komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej powołuje spośród oficerów Państwowej Straży Pożarnej Minister Spraw Wewnętrznych na wniosek Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, złożony po uzyskaniu zgody wojewody. Jednym z zadań komendanta wojewódzkiego jest nadzór i kontrolowanie komendantów powiatowych (miejskich) i komend powiatowych (miejskich) Państwowej Straży Pożarnej.

Komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej powołuje spośród oficerów Państwowej Straży Pożarnej komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w porozumieniu ze starostą.

W związku z powyższym struktura Państwowej Straży Pożarnej jest strukturą pionową o charakterze hierarchicznym. Organy wyższego stopnia sprawują nadzór i kontrolę nad organami niższego stopnia.